TA is overal – De nacht voor mijn laatste examen

Door: Adri van den Brand
Opleider TA academie

‘Als ik dit examen niet haal, sta ik voor gek met al mijn onderwijservaring.’

Het is de nacht voor het laatste onderdeel van mijn TSTA-examen, het internationale examen voor opleiders en supervisors in Transactionele Analyse (TA). De gesprekken over theorie, organisatie en ethiek (TOE-examen) en het supervisie-examen heb ik al met succes afgerond. Morgen volgt het onderdeel waarin ik laat zien hoe ik lesgeef.

Juist dat doe ik al jarenlang. Al meer dan 35 jaar. Toch dient die gedachte zich in de nacht aan. Ik wil die laatste stap zetten. En ineens voelt zakken als iets wat ik me met mijn ervaring niet kan veroorloven.

Opmerkelijk eigenlijk. Overdag heb ik warme, verdiepende gesprekken met vakgenoten. Maar in de nacht leg ik mezelf een veel strengere meetlat op.

Een oud verhaal

Binnen TA noemen we het verhaal dat we vroeg in ons leven over onszelf en de wereld ontwikkelen ons levensscript. Als kind trekken we conclusies uit wat we meemaken en uit de reacties van belangrijke mensen om ons heen. Over wie we zijn, wat er van ons verwacht wordt en wat we moeten doen om erbij te horen. Die conclusies kunnen ongemerkt blijven meespelen wanneer we volwassen zijn.

Bij spanning kunnen oude overtuigingen zich opnieuw melden. Bijvoorbeeld: ik mag geen fouten maken. Of: ik moet laten zien dat ik het waard ben. Zulke gedachten klinken soms zo vanzelfsprekend dat we ze als feiten behandelen.

Die nacht herken ik hoe mijn eigen script actief wordt. Het mogelijke resultaat van één examen krijgt ineens een veel grotere betekenis. Wat zou het over mij zeggen als ik niet slaag? Welke negatieve strooks krijg ik dan?

Misschien herken je dat. Je hebt een lastig gesprek met je leidinggevende, moet een presentatie geven of ontvangt kritische feedback. Je merkt dat er meer op het spel lijkt te staan dan dat ene gesprek of die ene opmerking. Je gaat twijfelen aan jezelf, ook op gebieden waarop je veel ervaring hebt. En twijfel helemaal niet nodig is.

Weer ruimte om te denken

Gelukkig kan ik die nacht herkennen wat er gebeurt. Ik doe een paar oefeningen om te gronden en me bewust te worden van mijn reactie. Dat helpt me om weer rust te vinden en helder te denken. Daarna slaap ik heerlijk verder en word ik uitgerust wakker.

Ik ben er trots op dat dit mij relatief gemakkelijk lukte. Dat was ooit wel eens anders. En ook hierin ervaar ik dat ik klaar ben voor deze volgende stap: ik kan mijn stressreactie herkennen en ermee omgaan.

De manier waarop de examinatoren me tegemoetkomen, helpt ook. Ze stellen scherpe vragen en geven me tijd om naar Engelse woorden te zoeken. Ik voel me uitgedaagd en krijg ruimte om mijn eigen visie te verhelderen.

Dat doet me denken aan sommige ervaringen op school, toen ik het gevoel had dat een docent me wilde betrappen op iets wat ik niet wist. In deze examens ervaar ik hoeveel verschil het maakt als degene die mij beoordeelt nieuwsgierig is naar mijn denken.

Tijdens het laatste examen vraagt een examinator naar mijn zelfgeschreven theatervoorstelling en de relatie daarvan met TA. Die vraag raakt me. De examinator pikte dit op uit dat éne zinnetje uit een endorsement dat een collega voor me geschreven had. Ik voel me gezien als professional én als mens. Het helpt me om te landen en mijn eigen manier van lesgeven te laten zien.

Mijn 30 minuten teach gaat zoals ik werk als educator. Niet ‘goed’ of ‘fantastisch’ maar zoals ik normaal werk met groepen. In het moment denk ik niet meer aan de prestatie van het examen, maar ben ik in co-creatie met mijn deelnemers. De deelnemers zijn geraakt, blijkt ook uit de reacties die ik dagen later ontvang via LinkedIn. Ik ook van onze mooie ontmoeting. En mijn op de achtergrond meekijkende collega’s hebben genoten van deze pedagogische ontmoeting.

Wat ik meeneem

Ik slaag. Daar ben ik ontzettend blij mee. Tegelijk neem ik uit die nacht iets mee dat me ook in mijn werk zal helpen. Achter een prestatie kan een oud verhaal schuilgaan dat spanning oproept. Daar wil ik oog voor houden wanneer ik zelf mensen opleid, begeleid of beoordeel.

Als ik mijn script herken, ontstaat er ruimte om opnieuw te kijken naar wat er werkelijk gebeurt. Die nacht kon ik daardoor weer vertrouwen op mijn ervaring en me voorbereiden op de ontmoeting met mijn vakgenoten.

Reflectievraag

Welke zin vertel jij jezelf wanneer je iets spannend vindt? En helpt die zin je om te doen wat je wilt doen?

TA Opleidingen

Persoonlijke Groei & Professionele Ontwikkeling

Wil je jouw persoonlijke groei en je professionele ontwikkeling echt aangaan? Dan biedt de driejarige TA opleiding Persoonlijke Groei & Professionele Ontwikkeling je alle mogelijkheden. 

Management & Organisatieontwikkeling

De opleiding is bestemd voor professionals die in hun werk te maken hebben met vraagstukken omtrent effectieve beïnvloeding van mensen en systemen.

Coaching & Counseling

Deze opleiding is geschikt voor praktiserende coaches en/of counselors en voor professionals voor wie coaching een belangrijk onderdeel van het werk is.